Siber Güvenliğe Giriş

Linux Yapısı


Linux işletim sistemi 4 katmandan oluşur.

  • Hardware
  • Kernel
  • Shell
  • Application Program (User Interface)

Hardware(Donanım): Bilgisayarın donanım bileşenleridir.

  • CPU, GPU, RAM, HDD gibi birimler bilgisayarın donanım aygıtlarıdır.
  • Bu bileşenler işletim sisteminin fiziksel hattını oluşturur.
  • Bu fiziksel hattın işletim sistemi tarafından kullanılabilmesi için driver vb. ara birimlere ihtiyacı vardır.

Linux Yapısı – Kernel (Çekirdek)

  • İşletim sisteminin kalbidir.
  • Donanım ile yazılım arasında haberleşmeyi sağlar.
  • Süreklilik, kararlılık ve güvenlik esastır.
  • Sistemin çalışmasından, kaynakların etkin kullanımından ve kaynak erişimlerinin düzenlenmesinden sorumludur.

Temelde gerçekleştirdiği eylemler

  • Bellek yönetimi
  • İşlemci yönetimi
  • Donanım erişim yönetimi
  • Süreçlerin yönetimi
  • Input/Output işlemlerinin yönetimi

Diğer işletim sistemlerinin aksine Linux, kullanıcılarına işletim sisteminin hayati bir parçası olan çekirdekle oynama, serbestçe değiştirme, yeniden derleme ve güncelleme hakkı verir.


Linux Yapısı – Shell (Kabuk)

  • Linux sistemlerde komutları yorumlamak ve yönetmek için kullanılan programa kabuk denir.
  • Kullanıcıların çeşitli komutlar girdiği ve bu komutları işletim sistemine ileten bir arayüzdür. Çeşitli Shell versiyonları bulunur. En çok kullanılanı ise BASH’dir.
  • Yani bilgisayar ekranımızın yönetimini pencereler ve simgeler ele geçirmeden önce bilgisayarlarımızı çalıştırmak için kullandığımızkomutları yazdığımız bir tür paneldir.

Temel olarak Shell aşağıdaki işlemleri sırasıyla yapan bir döngüye sahiptir.


Kali Linux

  • Shell versiyonunu öğrenme

echo $SHELL

  • Kernel versiyonunu öğrenme

echo $uname –a


Linux Dizin Yapısı


/root dizini

Kök dizindir. Diğer tüm dizinler bu dizinin altında bulunur.

  • Linux/Unix sistemlerde, işletim sistemine her türlü müdahalede bulunabilme yetkisine sahip, “root” adıyla tanımlanmış, süper yetkili özel bir kullanıcı hesabı vardır. /root dizini, bu özel kullanıcı hesabının ev dizinidir. Root kullanıcısına “kök kullanıcı” da denilir.

/bin dizini

Kullanıcı ve Sistem yöneticisine ait çalıştırılabilir bazı .exe dosyalarının bulunduğu dizin

  • İşletim sisteminizi kullanmak için gereken birçok komut /bin klasörü altındadır. cat, mkdir, cp, ls, mv, rm vb. temel komutların hepsi buradadır. Sistem boot ettiğinde, ilk olarak /bin klasörü çalışır hâle getirilir. Sistemde ne kadar ciddi bir sorun olursa olsun /bin klasöründeki komutlar çalışmaya devam eder. Sisteminizde bir sorun meydana geldiğinde /bin klasörü altındaki komutları kullanarak sistemi onarabiliriz.

/etc dizini

Konfigürasyon dosyalarının bulunduğu dizin

  • İşletim sistemini bir vücuda benzetirsek, /etc klasörünü sinir sisteminin merkezi olarak görebiliriz. Sisteme dair bütün ayarları barındırır, bulunduğu bilgisayara özel birçok yapılandırma bilgisini içerir.

/dev dizini

Aygıt dosyalarının bulunduğu dizin

  • Linux’ta her şey bir dosyadır; donanım aygıtları da öyle. USB girişleri, seri ve paralel portlar, depolama ortamları, CD-ROM’lar vb… Bütün aygıtlar /dev klasörü altında tutulan dosyalardan ibarettir.

/proc dizini

CPU veya Kernel içerisinde bulunan bazı süreçlerin bulunduğu dizin

  • Süreçler, sistem belleği, bağlı aygıtlar, donanım yapılandırmalarıyla ilgili bilgileri içeren özel bir “sanal” dosya sistemidir. Bildiğimiz anlamda fiziksel dosyalar bulundurmaz; sistem durumuna dair bilgi içeren sanal dosyaları vardır. Bir bilgi alma merkezi olarak görülebilir, birçok uygulama buradaki bilgilerden yararlanmaktadır.

/var dizini

log dosyalarının bulunduğu dizin

  • Log dosyaları, e-posta ve yazıcı kuyrukları gibi değişken sistem bilgilerini barındırır. Sisteminize dair tutulan log’ları buradan görebilir; güvenlik durumunu buradan kontrol edebilirsiniz.

/usr dizini

Kullanıcılara tanımlı çalıştırılabilir dosyalar ve paylaşılan dosyaların bulunduğu dizin

  • Kurduğunuz pek çok program /usr içine kurulur. Her ne kadar Linux’ta kurulan bir programa ait tüm dosyalar usr dizini içine atılmıyor olsa da usr dizini Windows’taki Program Files klasörü ile benzer görev görmektedir.

/boot dizini

işletim sisteminin çalışmaya başlandığında yüklenen ilk dosyaların bulunduğu dizin.

  • Boot, işletim sisteminin yüklenme evresidir. /boot klasörü, boot işlemi için gerekli olan tüm dosyaları içerir (çekirdek görüntüsü, sistem haritası, önyükleyici yapılandırması gibi).

/home dizini

Sistemi o an kullanan kullanıcıların dosyalarının bulunduğu dizin

  • home klasörü kullanıcıların kalesi olarak tabir edilir. home klasörü içerisinde her kullanıcının kendi adında bir alt klasörü bulunur.(örneğin /home/ahmet , /home/ayşe gibi). Kullanıcıların kişisel verileri, kullandığı programlarda yaptığı ayar değişiklikleri, yapılandırmaları tutulmaktadır.

/lib dizini

Kütüphane dosyalarının bulunduğu dizin

  • Çekirdek modülleri ve paylaşılan kütüphane dosyaları bu klasörde bulunur. Var olan çekirdek modüllerini /lib/modules/[versiyon_numarasi] içerisinde bulabilirsiniz. Bahsedilen kütüphane dosyalarıysa, sistemi başlatmak ve /bin ile /sbin içerisindeki komutları çalıştırmak için gereklidir. Linux’ta kütüphane dosyalarının sonu “.so” ile biter.

/opt dizini

Eklentilerle ilgili dosyaların bulunduğu dizin

  • İşletim sisteminden bağımsız, sistem için zorunlu olmayan 3. parti kullanıcı programları bu dizinde bulunur. Örneğin; Google Earthprogramını indirip kurmak istediğinizde, ‘default’ olarak kurulacağı nokta, /opt/google-earth adresidir.

/mnt dizini

Sisteme bağlanan donanım aygıtlarının bağlantı noktası olarak görülmesini sağlayan dosyaların bulunduğu dizin

  • İşletim sisteminin kurulu olduğu disk bölümü hariç olmak üzere sistem başlangıcında bağlanan sabit disk bölümleri ve donanım aygıtlarının bağlanma noktasıdır. (İşletim sisteminin kurulu olduğu disk bölümünün içeriği ise doğrudan / (kök dizin) altında bulunur.)

/media dizini

  • Kaldırılabilir aygıtların (USB bellek, SD kart, CD vb.) ve sistem bağlangıcında bağlanmayan sabit disk bölümlerinin bağlanma noktasıdır. Söz konusu depolama ortamları sisteme bağlanmamış iken dizin içeriği boş görünür.

/srv dizini

Servis dosyalarının bulunduğu dizin


/tmp dizini

Geçici dosyaların tutulduğu dizin

  • Geçici dosyalar içindir. Birçok program, burayı geçici depolama alanı olarak kullanır. /tmp klasörünün içeriği genellikle KB’lar mertebesinde kalır ve genellikle işletim sistemi yeniden başlarken içindeki dosyalar silinir. Her ne kadar tmp klasörü geçici dosyalar için de olsa bu klasör altında bulunan dosyaları, ne yaptığınızdan emin değilseniz, kesinlikle silmemelisiniz! Aksi takdirde sisteminizde ya da bazı programlarda sorun çıkabilir.

Yorum Yapın